Connect with us


#TBT: Edsa Commedia

The registration line to experience one of the biggest and most nationally historical #ThrowbackThursdays rivals that of the line Thomasians endured to catch a glimpse of Pope Francis last year.



The registration line to experience one of the biggest and most nationally historical #ThrowbackThursdays rivals that of the line Thomasians endured to catch a glimpse of Pope Francis last year.

On the 30th anniversary of the first People Power revolution, the Edsa People Power Commission (EPPC) went all out with a makeshift experiential museum on the grounds of the Armed Forces of the Philippines base, which is just one of the Ninoy-centric events planned under their P30 million budget.

The EPPC stated in their website that they hoped to “share with young Filipinos the stories of those who bravely endured and fought against the injustice and oppression of Martial Law”

Acoustic singer and songwriter Bullet Dumas periodically serenaded those in line at the grandstand while documentary videos about the 1986 revolution and the Martial Law era played on loop in the background.

Each hall felt like descending lower and lower into the labyrinthine sections of Dante’s Inferno, with every room eerily clothed to fit periods and themes associated with the Marcos dictatorship. A sweet, burnt smell wafts through one’s nose upon entering the smoky vestibule, the Hall of Restless Sleep, wherein hog-tied and blindfolded people lay on stretchers while a video of Marcos’ speech, the demon as he is portrayed by most, is played on loop.

A voiceover, likened to Virgil’s role, gives brief explanations as the next door unveils the Hall of Hidden Truths, where one would have to find holes studded into the poverty-printed walls to get a peep of a rendition of the lavish balls the Marcoses would have in their time.

The next four halls greet the museum goers with ever-growing lamentations and anguish: wailing children holding flyers of their missing loved ones barricaded behind the barbed wires representing the oppression that had caused an alarming list of missing persons as flashed through the walls in between vandalized armchairs in the previous hall; an art installation of bronze statuettes holding frames that left a hole in their body surrounded by flyers of Martial Law victims; an á la perya, black comedy reenactment of a torture method to soften the blow on the viewers; followed lastly by the Hall of Forgotten Martyrs where the cold air would wrap itself on one’s limbs while Dulag, Edgar Jopson, Evelio Javier and Maria Lorena Barros narrated in trance-like frenzy their moments before death.

By the next room, comes the ascent to purgatory.

Two men from either side of the room would hose the transparent walls with water cannons, a tactic the military would use to mark those who had taken part in the rallies, usually followed by a barrage of tear gas and bullets back in the days. And as if one were ushered by the unrelenting gush of the water, the tour continues on to the next hall where a tank stood grounded in the middle, where soldiers receive flowers from the people below.

The next hall represented the Filipinos’ triumph—or the Aquinos’ rather—over the dictatorship: yellow pinwheel origamis of different sizes form a tornado in the middle of the room, like the strong gust of wind that had blew the Marcoses away.

The last room, however, is not what one would expect: it is pitch black and is nothing like the promised paradiso that is democracy. At the end, the shell-shocked and entertained observers of a reenacted history is left with the same old message repeated time and time again: “Those who do not learn from the past are doomed to repeat it.”


Initially target towards millennials, families with senior citizens and toddlers flocked Camp Aguinaldo to make good use of the holiday. Thomasian alumna Myrna Plata-Munda shared that she had to see the museum for herself to see if EPPC’s rendition is as authentic as she had experienced.

“I think it will change the mind of the youth who do not know anything about Marcos, dictatorship and Martial Law,” Plata-Munda, who graduated AB Journalism in 1967 said.

“And even now, there’s even a Marcos candidate running for vice president. It’s so shocking for all of us that the dictator’s family is coming back.”

“They should make this museum permanent. What I can suggest it do it by school. Make an appointment for every school that they will bring their students here [to the museum.]”

Reynaldo Munda, Myrna’s husband, seconded by saying that “it (the museum) should not only be done on this occasion. It should be thorough, [and be] part of the curriculum of the children to be awakened [to the truth].”

As a response to the overwhelming population of both walk-ins and those who did not make it to the online registration list that had withstood the long waiting hours under the heat and light rains, the EPCC website had stated their plans of moving the museum to a permanent venue in the future.

“’Yung mga kabataan ngayon, interested sila na malaman kung ano talaga nangyari noon. Siguro dahil mas accessible tayo ngayon sa [mga teknolohiya tulad ng] TV, Internet […] so gusto rin nila ‘yung different experience na hindi na lang through books,” Lean Sta. Ana, a 25-year-old millennial, said.

For Sta. Ana, the museum proves not only as a good platform to educate and pull heartstrings, but maybe even change their political views.

“Malapit na eleksyon. So siguro kung [mas] maraming […] manonood nito, maa-apektuhan ‘yung votes nila. Sana hopefully […] ‘yung mga hindi masyado nakakaalam ng history, lalo na nung Marcos regime, sana panoorin nila ito. Or kung hindi nila inaral to dati, at least dito malalaman talaga nila yung effect kung mali ‘yung iboboto nila this coming eleksyon.”

Witnessing a firsthand event can stir much emotion to those spectators present at that moment. Consequently, today’s youth rely on written biographies, experiential museums, or secondhand sources, and the like to somehow picture out the goodness and atrocity of Edsa I. Decades have come to pass, making it harder to reconstruct the past without any documentation. Through the power of information technology, to inform the future generation is to transmit such using all means possible—the web, social media, etc. well.

Photo and text by Anna Gabriela Mogato



The sounds that sang hope

Indeed, music is a language that everybody understands; it connects the most confused minds to create the most articulate message. And while music is but a phantasm, a sea whose depth is only accessible to the bold, it continues to live and comfort as there are still wind that blows to brass, beats on a familiar percussion, and hands that tickle the most dauntless of strings–singing the songs that remind us of hope.



orchestra flutes and violinists
Photo by Gillan Robles/TomasinoWeb.

The first gasps of September air greeted the crowd with gentle raindrops as they bid the last days of August farewell—marking evenfall as the sun lay repose on the western horizon. Church bells rang their solemn chants as they left the Thomasian community frozen, locked in an intimate, sobersided posture—closing the day with faith on their hands and hope in their hearts.

As dusk fell, people began to fill the decades-old Santisimo Rosario Parish—with its gallant art deco speaking of modesty and elegance as she showcase her age-old beauty poised by a touch of modernism—with longing and drive to hear this year’s Ugnayan sa Tugtugan, with UST Symphony Orchestra (USTSO) in collaboration with the prominent ABS-CBN Philharmonic Orchestra (ABSCBNPO).

Whispers of excitement were cut in mid-air as the revered Philippine National Anthem was played, formally starting the program as it reignited the hearts of the audience. The crowd beat their clenched fists on their chests as they harmoniously sang the UST Hymn filling the chapel with echoes of the Thomasian Spirit.

orchestra conductor in play

Photo by Gillan Robles/TomasinoWeb.

Adding more fire to the flame of the hundreds of burning hearts of the audience was a powerful rendition of Johannes Brahms’ Academic Festival Overture, Op. 80, conducted by Maestro Gerard Salonga of ABSCBNPO, which exhibited a part of Brahms’ strong emotional feeling, his deeply expressive manner, and exposed his fondness for Classicism. After the majestic performance, the crowd gladly gave back its thunderous applause.

Suddenly, Denise See, alumna of UST Conservatory of Music, took the piano seat and serenaded the audience with Sergei Rachmaninoff’s Piano Concerto No. 2 in C minor, Op. 18: I. Moderato, together with Maestro Gerard Salonga as the conductor. The pianist’s playful hands weaved the Russian Romantic back to life together with his precision, clarity, and his ability to articulate the abstract and discern enigmatic movements through his profound rhythmic structures. The crowd began to feel the unsolicited emotional baggage of Rachmaninoff’s Concerto that melted the hardest of hearts.

When asked regarding the significance of the event, UST Conservatory of Music student Cloi Sugano shared to TomasinoWeb, “[sa event na ito] ipinakita natin na in everything that a musician [does], yung pine-perform namin, talagang andoon yung puso, andoon yung determination para mabuo yung isang production na ganito kaganda.”

She even recollected how music helped her in her studies and how fellow musicians became a symbol of inspiration, a force that continues to drive her to push further. “Nakaka-uplift ng boost para mag-aral, [to] improve yung craft mo as an artist, parang to aim always for excellence,” she added.

orchestra cello player and violinist playing music

Photo by Robert Garcia/TomasinoWeb.

Meanwhile, Giuseppe Verdi’s Nabucco Overture, as conducted by Maestro Herminigildo Ranera of USTSO, opened the second part of the program. Italian opera and its dramatic expression filled the room, wiping the audience’s tears after a session of Rachmaninoff’s–replacing it with fancy, iconic flashes of Nebuchadnezzar II and the plight of the Jews.

Students from different universities also marveled with awe as Thomasians showcased their talents. After watching a live performance of Verdi’s Nabucco Overture, Music Production student of University of Makati Vhon Ehmil Solito shared how he felt.

Natuwa ako doon sa [Nabucco] Overture kasi ‘yon yung isa sa mga pina-practice ko ngayon, tapos ganito pala.. ang galing,” said Solito. He then shared how he was inspired by the piece and how we should value music amidst today’s crises. “Nakaka-inspire siya lalo na ngayon na marami nang kabataan yung nalululong [sa droga], tapos nakakatuwa na napanatili natin yung culture natin [as] Philippine musicians [na may pagpapahalaga sa musika].”

Bea Solina, a student of UST Conservatory of Music, also aired out her thoughts regarding the event. “Isang malaking achievement siya sa Conservatory of Music kasi minsan lang kami magkaroon ng event na maso-showcase yung talent[s] ng college namin,” said Solina. “Kasama pa yung ABS-CBN Philharmonic Orchestra. Sa career nung mga kasali sa [UST Symphony] Ochestra, malaking bagay ‘yon [para] sa [future] nila.”

orchestra singers singing

Photo by Gillan Robles/TomasinoWeb.

Various opera pieces from Donizetti (“Una Furtiva Lagrima” from L’Elisir d’Amore), Mozart (“Ach ich fühls” from Die Zauberflöte), and Puccini (“O Soave Fanciulla” from La Boheme) then followed, all conducted by Maestro Herminigildo Ranera and performed by Tenor Francisco de Guzman Jr. and Soprano Nerissa de Juan.

Maestro Salonga once again took the baton to lead the orchestra for the last time with Manuel De Falla’s Final Dance (Jota) from El Sombrero De Tres Picos, bidding the people a frisky adiós.

Behind every successful event is a rigorous preparation. But according to UST Symphony Orchestra President Ram Sajota, all that happened that night was but a mere accident fulfilled by destiny’s nod.

Itong production na ito, it was accidental,” shared Sajota to TomasinoWeb. “We initially planned na tumugtog sa [Buenaventura Garcia Paredes O.P. Building] (BGPOP).. then ayaw pumayag ng BGPOP so nagpunta kami [sa] Albertus Magnus, ngayon [doon], inisip namin how to fit 140 members of orchestra.”

He then recalled how, with the Conservatory of Music Dean Antonio Africa and USTSO Maestro Herminigildo Ranera, they opted to seek out the help of Rev. Fr. Louie Coronel, the parish priest, and their request to perform at the Santisimo Rosario Parish was granted, making the event possible.

Ugnayan sa Tugtugan not only meant to showcase Thomasians’ excellence in music but also to create a partnership that will give birth to a night filled with wonder. “It’s not just to perform, it’s a culminating activity of the coaching sessions, Sajota recollected. “Bukod sa pag-showcase, educational din siya kasi tinrain ng [ABSCBNPO] members yung [UST Symphony] Orchestra kaya merong ‘Ugnayan’ sa Tugtugan,” Sajota added.

orchestra violinist smiling

Photo by Robert Garcia/TomasinoWeb.

Indeed, music is a language that everybody understands; it connects the most confused minds to create the most articulate message. And while music is but a phantasm, a sea whose depth is only accessible to the bold, it continues to live and comfort as there are still wind that blows to brass, beats on a familiar percussion, and hands that tickle the most dauntless of strings–singing the songs that remind us of hope.


Continue Reading


Ang ilaw sa gilid ng kalsada

Isang ngiti ang palaging suot ni Nanay Govelyn, handang harapin ang mga tao na bibili sa kaniyang munting tindahan. Simpleng manamit, madalas ay nakatawa, maalaga sa kaniyang mamimili si Nanay Govelyn.



tindahan ni nanay govelyn
Kuha ni Dainish Santos/TomasinoWeb.

​Iba’t ibang paninda ang makikita sa bawat sulok ng Unibersidad.

Mapadpad ka man sa kalye ng España, Lacson, P. Noval, o Dapitan, tiyak na may makikitang iba-ibang taong naghahanap-buhay. Mula sa maliliit na puwesto hanggang sa mga naglalakihang fast food chains, sari-saring nga paninda ang bubusog sa iyong mata, at siyempre sa tiyan. Sa pagdaan ng araw-araw na sila’y ating nakakasalamuha, hindi madaling makikita ang mga mapait na kuwento sa likod ng mga ngiti ng mga tindero’t tindera.

​Tingin sa kaliwa, tingin sa kanan. Mga kotseng nagmamadaling makaalis, mga tricycle na nagsasakay ng mga pasahero. Sa isang sulok ng kalsadang napupuno ng tao at usok, madadaanan mo ang mga nakabitin o mga nakalatag na kanilang mga paninda; mula sa panali sa buhok, junk food, panyo, at maging sapatos, halos lahat ng pangangailangan mo, mapupunan dito.

Gutom? Naiinitan? Naiwanan ang payong habang umuulan? Sa kanto kung saan nagtagpo ang España at ang M.F. Jhocson, matatagpuan ​ang puwesto ng 34-anyos na si Nanay Govelyndala-dala ang sagot sa inyong mga problema. Tinapay, payong, at panali ng buhok gaya na lamang ng sanrio at mga headband—iilan lamang ang mga ito sa mga paninda niya.  

Isang ngiti ang palaging suot ni Nanay Govelyn, handang harapin ang mga tao na bibili sa kaniyang munting tindahan. Simpleng manamit, madalas ay nakatawa, maalaga sa kaniyang mamimili si Nanay Govelyn.

Isang simpleng maybahay si Nanay at mayroong siyang dalawang anak – parehong babae na kasalukuyang nag-aaral. Katuwang ang kaniyang asawa, binubuhay ni Nanay Govelyn ang kanyang mga anak sa pagtitinda.

mga paninda ni nanay govelyn

Kuha ni Dainish Santos/TomasinoWeb.

Nang tinanong ng TomasinoWeb kung paano nila nasusustentuhan ang kanilang pangangailangan, “ito, yung asawa ko, nagta-tricycle,” itinuro ni Nanay Govelyn ang 31-na-anyos na si Manong Erchie, “ako naman, nagve-vendor,” wika niya. “Kaya naman namin, onting tiis lang, ganon. Tiyaga talaga.”

Mula sa walang humpay na pagbuh​os ng ulan hanggang sa matinding sikat ng araw, hindi kailanman inisip ni Nanay Govelyn ang tumigil. Sa hirap ng buhay, tanging ang walang tigil na pagbabanat ng buto ang sagot sa kumakalam na sikmura.

Ngunit hindi lamang sa ulan, baha, at hirap ng buhay natatapos lahat ng problema ni Nanay Govelyn. Ayon sa kaniya, siya raw ay kalimitang nahuhuli ng Metropolitan Manila Development Authority, o mas kilala bilang MMDA. Hindi man sila sinasaktan ng mga ito, kinukumpiska naman ang kaniyang mga paninda at dinadala siya sa Manila City Hall. “Pupunta kami kay mayor, dun kami makikiusap,” pag-alala niya.

Gaano man kahirap ang kaniyang nararanasan, tinitiis niya ito para sa kaniyang mga anak. Bilang ina, masakit sa kaniyang kalooban na makita silang nahihirapan, nagugutom, at nasasaktan. Kaya naman gagawin niya ang lahat para lamang tunay siyang makapagbigay ng ilaw sa kanilang munting tahanan.

Si Key Althea, ang kanyang panganay, ay nasa ika-9 na baitang. Ibinida ni Nanay Govelyn ang taglay na husay ni Key sa Agham at Matematika, samantalang ang bunsong anak naman niya na si Kate Aleah ay nasa daycare pa lamang.

Katulad ng lahat, si Nanay Govelyn ay isang tao rin na may mga pangarap sa buhay, dahil minsan na niyang pinangarap ang maging guro.

imahe ni nanay govelyn

Kuha ni Dainish Santos/TomasinoWeb.

Teacher po talaga ako, kaso ‘di ko napagpatuloy,” wika niya, “isang taon nalang dapat po [para makagraduate ako].” Bali-baliktarin man ang mundo, sa kabila ng kanyang dinanas, hindi pa rin nagbabago ang kaniyang pangarap.

Ngunit, sa kabila ng pag-iba ng agos ng tadhana, masaya si Nanay Govelyn dahil sa kaniyang pagiging isang street vendor, may mga tao siyang nakilala na tumatak ang kabaitan sa kanya.

“Taga-The One siya, kape lang [lagi ang] binibili niya, anim na piraso tapos hindi na niya kinukuha yung [sukli],” kuwento ni Nanay Govelyn. “Siyempre, nakakahiya.” Sinusubukan daw niyang ibalik ang sukli ngunit hindi na raw ito tinatanggap. “Siyempre, naaalala mo, lagi-lagi talaga siyang bumibili sa akin.”

Ang panandaliang engkwentrong ito ay habang buhay tatatak kay Nanay Govelyn. Ang maliit na pagkawang-gawa, ay nagsilbing inspirasyon kay Nanay Govelyn na kahit papaano, hindi siya nag-iisa sa mga hamon ng mundo.

​“Kapit lang,” wika ni Nanay Govelyn para sa kanyang mga anak nang may ngiti. “Kapag may pagsubok na dumating sa buhay, kakayanin natin ‘to.” Bakas sa kaniyang mga mata ang pag-asa at makikita sa kanyang napakagandang ngiti ang paniniwalang malalagpasan rin nila, bilang isang pamilya, ang mga problemang kanilang kinakaharap.

​Ang lahat ng mga magulang ay may pamana sa kanilang mga anak, maaaring ito’y materyal na bagay, sikreto, tradisyon–kung ano man ang sa tingin nila ang pinakamaipagmamalaki ng kanilang mga anak. Para kay Nanay Govelyn, edukasyon lang ang kaya niyang ipamana sa kanyang mga anak. “Ay, wala akong ibang maipapamana sa mga anak ko, kundi yung patapusin ko sila sa pag-aaral,” paliwanag ni Nanay, “kasi ayokong matulad sila sa akin na ganito.”

Bilang isang inang araw-araw na nagsasakripisyo simula nang tayo’y ipinagbuntis, ang gusto lamang niya ay makitang maginhawa ang buhay ng kanyang mga anak. Hindi naghihirap, hindi napaparusahan ng mundo para sa mga kasalanang hindi naman sila ang gumawa. “Syempre, yung hirap na naranasan namin, ayaw namin na iparanas namin sa mga anak namin,” wika niya.

taong bumibili sa tindahan ni nanay govelyn

Kuha ni Dainish Santos/TomasinoWeb.

​Walang pamilyang perpekto. Ito ang katotohanang kailangan nating tanggapin. Maraming pagkukulang, problemang hindi kayang ayusin, at pangangailangang hindi kayang punan. Ang haligi ng tahanan? Paulit-ulit na nagkakamali. Ang ilaw ng tahanan? Mayroong nasasabing hindi kaaya-aya. Ang mga anak? Madalas na binabalewala ang paghihirap ng kanilang mga magulang. Ito ang katotohanan – ngunit hindi ito nangangahulugang wala nang pag-asa; na hanggang dun na lamang.

“Kaya kayong pag-aralin ng magulang niyo, huwag niyo na sayangin. Kasi ‘pag wala kang pera, ‘di ka makakapag-aral. Sana mag-aral kayo ng mabuti, kasi nagsisipag ang mga magulang niyo para sa inyo.” Isang paalala galing sa isang ina, na umaraw man o umulan, tirik man ang araw o hindi, gagawin niya ang lahat, lahat para lamang mailigtas ang kanyang mga anak sa isang kapalarang maaaring hindi nila gugustuhin. Ito ang isang ina.

Kahit paulit-ulit na nagkakamali at paulit-ulit na naghihirap, sinusubukan pa rin ng ating mga magulang na itama ang ating pagkakamali, punan ang ating mga pangangailangan, at maiahon ang pamilya sa kahirapan – dahil ang nais lamang nila ay magkaroon ng magandang kinabukasan ang kanilang mga anak.

Sa mata ng isang ina, ayos lang na sila’y mahirapan, basta ang kanilang anak ay mabuhay ng may maayos na hinaharap at matayog na pangarap. Joellene Landingin, Therese Tura


Continue Reading


Pagsalubong sa ‘buhay-uwian’ ng mga bagong Tomasino

Sa pagsapit ng umaga at pagtilaok ng manok, bumubungad sa mapungay pang mga mata ang makulimlim na langit nitong mga nakaraang araw. Ni-isang minuto ay hindi pinapalagpas.



likhang-sining ng mga payong
Likhang-sining ni Alesandra Pacle/TomasinoWeb.

Sa pagsapit ng umaga at pagtilaok ng manok, bumubungad sa mapungay pang mga mata ang makulimlim na langit nitong mga nakaraang araw. Ni-isang minuto ay hindi pinapalagpas. Dali-daling gumayak ng uniporme at walang alinlangang sumugod sa ilalim ng nagbabadyang pag-ulan. Gaano man kaaga, agad na tatambad ang lansangang napupuno ng mga laruang sasakyan at basang-sisiw na pasaherong lumulusong sa baha para lang makarating sa paroroonan.

Dito sa eskinita ng Espanya, P. Noval, Dapitan, at Lacson, nag-uumpukan ang mga makukulay na payong dahil sa patuloy na pagbuhos ng ulan. Ito ang kinasanayang buhay ng mga mag-aaral ng Unibersidad. Habang ang iba ay nag-aabang nang maaga sa labas ng silid-aralan para magbalik-tanaw ng mga nakalimutang paksa, ang iba nama’y aligaga kung kumilos makarating lamang sa kani-kanilang gusali.

Sabay sa pagpasok ng buwan ng Agosto ang panahon ng matinding pag-ulan na nagdudulot ng matinding trapiko, kaya naman ang mga bagong Tomasino ay nagkukumahog umakyat ng hagdan para hanapin ang kanilang silid na unti-unti nang napupuno ng mga kaklaseng kilala lang nila sa mukha. Isa sa mga ito ay si Zia Camille Nape mula sa College of Fine Arts and Design na nanggaling pa sa siyudad ng Valenzuela, “Sa totoo lang, hindi ko gusto mag-uwian. Gusto ko mag-dorm pero ayaw ng magulang ko.”

Ayon naman kay Marianne Manalo ng Fakultad ng Sining at Panitik, “mahal na yung bilihin ngayon at gayundin para sa pagluwas papunta-pauwi ng UST.”

Nang tanungin kung bakit pinili nilang mag-uwian kaysa umupa ng matutuluyankaligtasan, gastusin, at ang hindi pagbigay ng pahintulot ng kanilang mga magulang ang ilan sa mga karaniwang sagot ng mga mag-aaral. Wala silang magagawa kundi tiisin ang usad-pagong na trapikong dulot ng pabugsu-bugsong ulan na sinasabayan pa ng pulutong ng mga pasaherong nagnanais rin makauwi.

“Mas mahaba pa ata sa buhay ko ‘yung napupunta sa time ‘pag stuck in traffic and yung mga roads and highways na never na natapos gawin that usually causes the traffic and road chaos,” ganito inilarawan ni Adrianne Milla mula sa Fakultad ng Sining at Panitik ang paglalakbay araw-araw.

Kapag unang naririnig ang pangalan ng Unibersidad, agad nang sumasagi sa isipan ng madla ang napakalalim na baha dito kapag walang tigil ang ulan. Dahil ito sa mababang lupain ng Unibersidad na nagsisilbing catch basin ng mga karatig lungsod na pumapalibot dito. Sa loob ng iilang minuto lamang, umaabot na sa bukong-bukong ang baha sa mga daanan at ito’y umaabot hanggang bewang sa loob lamang ng isa’t kalahating oras.

Narasan ito ng dating estudyante ng  UST Senior High School at ngayo’y advertising freshman na si Tom Fajardo. Aniya, “akala ko sa UST hospital, safe na ako sa baha pero hindi rin. Galing ako sa St. Martin de Porres building (which is hanggang tuhod ‘yung baha) at pumunta sa UST Hospital pero ayun, baha rin pala.”

Pagdating ng alas kwatro imedya ng hapon, nagmamadaling maglakad patungo sa iba’t ibang tarangkahan ang mga estudyante upang mag-abang ng kanilang sasakyan pauwi, ngayo’t natapos nanaman ang isang araw. Lulan ng iba’t ibang uri ng transportasyon, kadalasanag may makikitang bitbit na plates, malahiganteng proyektong ipapasa kinabukasan, napakaraming tool box at dagdag na damit ang mga kolehiyanong sumasabay sa paghilahod ng mga paa sa masisikip na pasilyo ng tren pauwi.

Maaring nagpapakita ng katatatagan o kaya naman mahabang pasensiya ang mga mag-aaral at mga manggagagawang maituturing na isang ganap na mandirigma ng transportasyon, ipinapanawagan ng mga mag-aaral na ayusin ang mga pa-agusan at lutasin ang mga problema sa daanan.

Aniya ni Nape ukol sa bahang pumapalibot sa Unibersidad, “linisin ang bawat sulok ng Maynila upang maiwasan ang baha. Bawasan ang paggamit ng mga plastik at panatilihin ang kalinisan hindi lang sa loob at labas ng Unibersidad kundi [na rin] sa buong Pilipinas.”

Wastong pagtapon ng basura at maaayos na batas-pantrapiko ang iilan sa mga solusyong ninanais ng hindi lamang mga estudyante, kundi na rin ng mga pasaherong araw-araw naaabala. Hinihiling ng mga katulad ni Nape ang pag-iksi ng oras na ginagamit sa pagbibyahe upang humaba ang oras ng pagtulog at umiksi ang oras ng pag-uwi.

Ngunit, wika naman ni Fajardo, “hindi kumpleto ang Thomasian experience” kung hindi pa nararanasan ng Tomasino ang paglusong sa baha at makipagpatintero sa mga ipis na papalabas ng kanal. “Worth it yung risk, pagod, late ng uwi at saya.” Kaya naman, inaanyaya niyang magdala ng mga gamit tulad ng kamisa, tsinelas at payong ang mga mag-aaral, at maging handa sa kahit ano mang klima o sakuna.

Bagaman hindi ganap na Tomasino para kay Fajardo ang mga hindi pa nakararanas nang umuwing basa-basa ang talampakan, mas maigi pa ring maayos ang mga anluwagan para sa ikabubuti ng lahat–kotse, hayop o tao man. Sa ganoong paraan, hindi ito sumasagabal sa pang-araw-araw na gawain, at hindi resiliency o kabanatan sa pagkokomyut araw-araw, paglusob sa baha at paggising nang maaga ang putak na anggulo ng mga pahayagan.

Sa pagtaguyod ng bagong taon, iba’t ibang karanasan at lunan man ang pinanggalingan, patuloy na hinahangad ng bawat Tomasinong ‘uwian’ ang pag-unlad ng buhay sa pagkokomyut para maibsan ang kanilang pagsisikap makapagtapos lamang ng kolehiyo sa Unibersidad. Nang sa gayon, maibalik sa pamilya at Inang Bayan ang lingap na nirarapat.

I think hindi dapat maging reason for someone to not choose to have a good quality education just because malayo yung bahay mo sa school na napili mo,” ani ni Milla. H. Bueno


Continue Reading